Zobacz

Jan Tomkowski – Czy literaturę można kupić?

Zapowiedzieli się znajomi – dalecy, ale bardzo wymagający. Przyjdą na kolację, no cóż. Wegetarianie, na szczęście jedzą łososia. W ogóle najchętniej łososia.

Tak, był łosoś i butelka Chablis, a potem rozmowy o literaturze.

Pochwaliłem się lekkomyślnie, że i ja wydaję czasem książki.

Zdziwili się ogromnie.

Ty coś wydajesz? Chyba się mylisz. Gazety wcale o tobie nie pisały.

To prawda. Jednak moje książki też mają okładki, stronice i nawet jakąś myśl na stronicach (mam nadzieję).

W głębi duszy uznali moje książki za falsyfikat.

Utwierdził mnie w tym przekonaniu mój prawdziwy przyjaciel, wydając tom szkiców – taki akuratny. Wszystko tam jak w gazecie, odpowiednia hierarchia pisarzy, a o tych, co nieobecni w prasie, ani słowa, albo jakaś szydercza uwaga, mimochodem. Pisać o nich nie warto, skoro dziennikarze też ich lekceważą…

A mój kolega z instytutu powiedział, że czytać należy wyłącznie książki nagrodzone. Ten kolega jest w jednych konkursach jurorem, a w innych laureatem i jego kariera literacka bardzo pomyślnie się układa.

Zaraz, zaraz, powiedziałem udając chyba kogoś innego. To oni za swoje pisanie biorą pieniądze – ale czy biorą za to, co napisali, a może za coś zupełnie innego?

Kolega spojrzał na mnie dziwnie – całkiem jakbym w tej chwili akurat zakończył lot z Księżyca albo jakiejś odległej planety.

Przypomniało mi się, jak przed laty, gdy nie wydawano prawie wcale książek polskich pisarzy krajowych, rozmawiałem z nieżyjącą już panią Martą Fik.

Miałem wtedy jeszcze mnóstwo entuzjazmu i powiedziałem, że niedługo otworzymy trzeci obieg, w którym zaprezentujemy prawdziwą literaturę polską, która tuła się teraz w odbitkach maszynopisowych (komputerów jeszcze nie mieliśmy).

Pani Marta była osobą trzeźwo myślącą.

Nikt na to nie da pieniędzy, powiedziała.

A więc chodzi tylko o pieniądze?

Oczywiście, że o pieniądze, mówi mój przyjaciel. Za pieniądze możesz kupić sobie wydawnictwa, gazety, pisarzy, recenzje, nagrody, reklamy telewizyjne. Praktycznie wszystko, a co ty myślałeś?

Robi mi się trochę smutno, ale dodaję chytrze:

ZA ŻADNE PIENIĄDZE NIE MOŻNA KUPIĆ LITERATURY!

Owszem, owszem, można kupić obraz literatury, który zaakceptują moi znajomi od łososia, a utrwali w swej książce stary druh, zaś na seminariach upowszechni spryciarz od nagród.

To da się zrobić, ale obraz literatury to nie literatura!

Za pieniądze można zakazać czytania Dantego i Prousta, lecz ten fakt nie zmieni zupełnie istoty ich arcydzieł, które są nieśmiertelne. Tak jak nieśmiertelni są (mam nadzieję) także Borges i Nabokov, a nagradzani znacznie częściej od wymienionych pisarka X i pisarz Y – wcale na nieśmiertelność nie zasługują

To metafizyka, denerwuje się przyjaciel. Myślenie o wieczności dziś, gdy wszystko trwa pięć minut i wszystko kosztuje, to metafizyka!

Metafizyka, odpowiadam. Tego brakuje nam najbardziej.

 

Jan Tomkowski

O autorze:

Screenshot 2015-03-21 15.32.13

Jan Tomkowski  (ur. 22 sierpnia 1954 w Łodzi), doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor historii literatury polskiej w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.

Podaj dalej!
Share on Pinterest
Share with your friends








Submit

Jan Tomkowski – William Blake – EBOOK

Jan Tomkowski – William Blake – poeta, mistyk, artysta

Obok Szekspira i Eliota najczęściej komentowany poeta angielski, zaliczany do najwybitniejszych mistyków europejskich. Oryginalny malarz i grafik, w swoich dziełach łączył słowo i obraz w sposób absolutnie prekursorski. Opracowanie zawiera kalendarium, szkice o twórczości Blakeʼa, imponującą galerię prac oraz słownik pojęć używanych przez artystę. Pobierz Ebook, wydany przez "Oficynę FJ", po kliknięciu ilustracji poniżej.

Biuletyn – bezpłatna prenumerata

PAPIERY FOTOGRAFICZNE

Error: Please enter a valid email address

Error: Invalid email

Error: Please enter your first name

Error: Please enter your last name

Error: Please enter a username

Error: Please enter a password

Error: Please confirm your password

Error: Password and password confirmation do not match