Dla Misi
Zbezczeszczony kościół stał u zbiegu dwóch polnych dróg, z których jedna prowadziła do wypalonej skorupy dworu, a druga do ruin porzuconej wsi. Jego niegdyś pobielane ściany były częściowo poczerniałe od ognia i pokryte ceglastoczerwonymi śladami po odłamkach. Prymitywne okiennice z kiepsko zbitych desek zasłaniały trzy wysokie okna. Na pozbawionej hełmu dzwonnicy wisiała krzywo drewniana rynna, umieszczona tam jeszcze przed wojną, gdy zarząd kołchozu nakazał przekształcenie bezużytecznego budynku w spichlerz.
Wewnątrz mrocznie oświetlonej nawy, przy wschodniej ścianie, stał kamienny ołtarz na podwyższeniu z trzech stopni. Tuż przy nim leżał nieprzytomny człowiek. Ubrany w brudne pasiaste łachmany, umierał. Duża szara kotka, siedząca na drewnianej przegrodzie spichrza, wpatrywała się w niego świetlistymi bursztynowymi oczami, niewzruszenie przysłuchując się chrapliwemu oddechowi mężczyzny.
Na zewnątrz zapadał zimowy zmierzch. Zimny północny wiatr przynosił ostry zapach kordytu i strachu. Ziemia drżała od dalekiego grzmotu artylerii. Zachodzące słońce było bladą szarą tarczą na tle zadymionego horyzontu, który co chwila przecinały błyski eksplozji.
Na skraju pobliskiego lasu coś się poruszyło. Duży wilczur z szeroką skórzaną obrożą na szyi wypełzł przykurczony spomiędzy wysokich, oprószonych śniegiem sosen i przez dłuższą chwilę węszył powietrze. Nie znajdując żadnego niebezpieczeństwa, stanął na łapy i ruszył wolnym truchtem w stronę kaplicy. Po wejściu do środka nawet nie spojrzał na nieruchomą kotkę, tylko od razu zbliżył się do mężczyzny. Poczuwszy zapach więźnia kacetu, pies warknął i zjeżył sierść, lecz już po chwili uspokoił się, cicho zaskomlał, po czym spoczął obok nieprzytomnego człowieka.
Brzeg lasu znów się poruszył. Kasztanowata klacz w wojskowej uprzęży wyszła zwolna na otwartą przestrzeń, wlokąc za sobą orczyk od jaszczyka. Podążyła śladami psa, ale zatrzymała się przed wejściem do kościoła. Tam raz parsknęła, po czym stanęła nieruchomo w narastającym chłodzie.
Charczący oddech leżącego przy ołtarzu mężczyzny nagle ucichł. Pies przywarł bliżej do niego, ogrzewając go ciepłem swego muskularnego ciała.
Teraz z lasu wyłoniły się jedna za drugą wychudła maciora, czarno-biała podwórkowa kundelka oraz ruda krowa w białe łaty. Stąpając po kryształowym całunie śniegu, zmierzały w stronę kościoła. Mniejsze zwierzęta weszły do świątyni; krowa pozostała na zewnątrz, obok stojącej tam klaczy.
Razem z wędrującym po niebie wąskim sierpem księżyca pojawiało się coraz więcej zwierząt. Owce, konie, psy, świnie, kozy, przyciągane jakąś niewidzialną siłą, zmierzały ku kościołowi i umierającemu w nim człowiekowi. Większe bydlątka zatrzymywały się przy klaczy i krowie, pozostałe wchodziły do środka i kładły się przed ołtarzem na zakurzonych, popękanych płytach posadzki.
Wreszcie nocna ciemność otuliła kościół. Stojące i leżące w milczeniu zwierzęta zwróciły głowy w stronę zastygłej ludzkiej postaci. Mężczyzna nagle zadygotał, jęknął i ponownie znieruchomiał.
Wtedy ściany kaplicy pokryły się migotliwymi, półprzezroczystymi mirażami jej dawnego przepychu. Po wschodniej stronie znów stanął rzeźbiony i złocony ołtarz, górując nad martwym ciałem mężczyzny. Pociemniałe od starości wielkie płótna w ozdobnych ramach zawisły w pół drogi między marmurowym pawimentem a strzelistym sklepieniem. Do grobowej niszy obok wejścia powrócił alabastrowy rycerz, wsparty na łokciu, z ozdobnym buzdyganem w dłoni. Zsypowa rynna oderwała się od widmowo zwieńczonej miedzianym hełmem wieży i z klekotem runęła na ziemię.
Znad ołtarza majestatycznie zstępowały kłębiaste obłoki chwały, wypełnione mnogością aniołów, archaniołów, cherubinów i serafinów – wielkim wirującym tłumem wielobarwnych skrzydeł, promiennych oblicz i lśniących szat. Dźwigali oni złoty tron, który zdobiły jaspisy, szafiry, chalcedony, szmaragdy, sardoniksy, krwawniki, chryzolity, beryle, topazy, chryzoprazy, hiacynty i ametysty. Na tronie zasiadał Jezus Chrystus, Król nad Królami i Pan nad Panami, odziany w śnieżną biel i przepasany szkarłatną szarfą, z wysoką koroną lśniącą od rubinów i diamentów na głowie.
Przerażona żywina przyległa, drżąca, do posadzki. Jedynie kotka nadal siedziała bez ruchu na drewnianej przegrodzie, wpatrując się we Władcę Wszechświata bursztynowymi oczami.
Chrystus pochylił się na tronie i wyciągnął ramiona do nieruchomych zwłok. Bezgrzeszność i niewinne męczeństwo zmarłego przybrały postać białej gołębicy, która, trzepocząc skrzydłami, osiadła na dłoni Jezusa. On podał duszoptaka jednemu z aniołów, po czym spojrzał w dół, na zgromadzone zwierzęta, a te podniosły pokorne oczy ku obliczu Zbawiciela Ludzkości. Ujrzały w Nim nieskończoną miłość oraz nieskończone współczucie. Dodało im to odwagi, by przemówić. Najpierw zabrzmiało samotne wycie, a po nim zerwała się burza ryków, rżenia, pochrząkiwań i skowytów. Każde zwierzę przemawiało we własnym języku, a Król Jezus rozumiał je wszystkie.
Zwierzęta krzyczały o nieustannym głodzie, brutalnym katowaniu i niegojących się ranach; o życiu spędzonym na morderczej pracy, która ustaje dopiero u bram rzeźni; o nowonarodzonych dzieciach topionych w workach albo zabijanych na oczach matek; o powszednim brudzie i zaniedbaniu; o przemienianiu tresurą w dręczycieli innych stworzeń; o kalectwie i śmierci w nieustannych ludzkich wojnach; o żywych i czujących istotach postrzeganych tylko jako mięso; o zaufaniu odpłacanym zdradą i miłości spotykającej zimną obojętność.
Lament zwierząt osiągnął ogłuszające crescendo i raptownie ucichł. Jezus długo przyglądał się zamilkłej czeredzie, po czym powoli wstał, zdjął koronę, położył ją na pustym teraz tronie i przemienił się w białego baranka – Zbawiciela Wszelkiego Życia.
Baranek Boży zwinnie wskoczył pomiędzy zwierzęta, a Jego tron, aniołowie, obłoki i kościelna fantasmagoria rozpłynęły się w nicość. Zwierzęta otoczyły Go kręgiem; te odważniejsze podeszły jak najbliżej, obwąchując lub liżąc Jego kędzierzawe runo. Kiedy baranek uklęknął i położył się na chłodnych płytach posadzki, wilczur przecisnął się do Niego przez pierścień ciał i znowu ofiarował swoje ciepło Wcielonemu Bogu.
Mijały nocne godziny. Zwierzęta leżały nieruchomo, napawając się pokojem nie do pojęcia, który promieniował od spoczywającego pośród nich baranka, aż wreszcie przez bramę kościoła wślizgnęła się szara poświata zimowego świtu.
Wilczur wywęszył to pierwszy: nastawił uszu, ostrzegawczo szczeknął, powstał i szybkim truchtem wybiegł z kaplicy. Jedno za drugim poszły w jego ślady wszystkie zwierzęta. Jako ostatnia podniosła się szara kotka – zeskoczyła ze swej przegrody, podeszła do baranka, otarła się puszystym policzkiem o Jego pysk i utkwiła w Nim długie spojrzenie, świadome wieczności dobra i zła, po czym zniknęła bezszelestnie w szczelinie muru.
Z zewnątrz dobiegły ludzkie głosy. Od strony lasu nadchodziło kilka kobiet oraz starszy mężczyzna, dźwigający tobołki ze skromnym dobytkiem. Przekraczając próg zbezczeszczonej kaplicy, mimo wszystko przeżegnali się, jak chrześcijanom przystało. Kiedy dostrzegli baranka, który spoglądał na nich ufnie wielkimi brązowymi oczami, ich twarze zabłysły radością. Mężczyzna pochylił się nad barankiem, uniósł go nieco z posadzki i wprawnym ruchem poderżnął mu gardło.
Mariusz Wesołowski
O autorze:
Mariusz Wesolowski – (ur. 1954),
absolwent polonistyki i historii sztuki
Uniwersytetu Jagiellońskiego,
od roku 1982 mieszka w Kanadzie.
.
.
.
Ilustracja: Francisco de Zurbarán, Agnus Dei (Baranek Boży), około 1635-40, Museo del Prado w Madrycie.

